Pazartesi, Kasım 29, 2021

Türkiye’de Tarım Alanları ve Tarımı Etkileyen Faktörler

Abone ol

Tarım, gerekli ve yararlı bitkileri yetiştirmek, ürün üretmek amacıyla toprak üzerinde yapılan çalışmaların tümüne denir. Milli gelire ve istihdama katkısı, diğer sektörlere ham madde sağlaması, ihracata doğrudan ve dolaylı yoldan etki etmesi ve biyolojik çeşitlilik ile ekolojik dengeye sağlanan katkılar nedeniyle vazgeçilmez bir sektördür. Peki Türkiye’de tarım alanları ve tarımı etkileyen faktörler nelerdir?

Türkiye’de Tarım

Tarım sektörü sosyal ve ekonomik yönden toplumun bütün kısmını yakından ilgilendirmektedir. Türkiye’de çalışan nüfusun yaklaşık %18,4’ü geçimini tarımdan sağlamaktadır. Türkiye’nin ihracatında tarım ürünleri önemli bir noktadadır. Birçok sanayi kolunun ham maddesi tarımsal ürünlerden karşılanmaktadır. Türkiye bir Orta Kuşak ülkesi olmasından dolayı dört mevsimi yaşayan bir ülkedir. Dört mevsimin belirgin olarak hissedilmesiyle tarımda ürün çeşitliliği fazladır. Bu sebeple tarım ürünleri konusunda dışa bağımlı olmayıp ülke ekonomisi olumlu etkilenmektedir.

Türkiye’de Tarım Alanları

Türkiye’de arazi kullanımına yüzdelik olarak göz atacak olursak; tarım %31.1, orman %28.6, mera %18.6, su alanları %1.4, diğer araziler; yayla, bozkır, bataklık, mezarlık vb. alanlar %21.3’lük dilimi oluşturmaktadır. Yüzdelik diliminde de görüldüğü üzere en fazla arazi tarım alanlarıdır.

Türkiye’de tarım alanlarına yüzdelik olarak göz atacak olursak; tahıllar %66, nadas %15, meyveler %15, sebze bahçeleri %3 ve süs bitkileri %1’lik dilimi oluşturmaktadır. Türkiye kurak – yarı kurak bir iklime sahip olması ve temel besin maddesi olarak kullanılmasında dolayı tarım alanları içinde en büyük dilimi tahıllar oluşturmaktadır.

Nadas alanlarının oranının fazla olması Türkiye’de tarım için olumsuz bir durumdur. Nadas nedir tanımını yapacak olacaksak; tarım alanında bir yıl ürün sağlanıp, diğer yıl toprağa ürün ekilmeyip tarım alanından ürün alamamaktır. Nadas alanlarının fazla olması kurak bir iklime sahip olmamız ve sulama sorununun büyük olduğunu gösterir. Nadas alanı en çok Konya, Ağrı ve Şanlıurfa’dadır. Nedeni yağışların yetersiz ve yağış rejimi düzensizdir. Düzce, Bartın, Trabzon ve Rize’de nadas alanı bulunmaz.

Türkiye'de tarım

Türkiye Coğrafi Bölgelerinin Tarım Alanları

Türkiye coğrafi bölgelerinin tarım alanlarına milyon dekar olarak incelersek; İç Anadolu %79.4, Güneydoğu Anadolu %28.4, Ege %27.7, Karadeniz %27.7, Doğu Anadolu %25.1, Akdeniz %24, Marmara Bölgesi %23.8’lik dilimi oluşturmaktadır.

İç Anadolu Bölgesi, Türkiye’de tarım alanlarının en fazla olduğu yerdir. Bu bölgede tarım alanlarının en fazla olmasının nedeni yer şekillerinin sade ve yüz ölçümünün büyük olmasıdır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde GAP ile sulama imkanının olması, sanayinin gelişmesi, yüzölçümü küçük ama yer şekilleri sade olmasından dolayı bu bölge ikinci sırada yer almaktadır.

Ege Bölgesi’nde graben alanlarının ve delta ovalarının geniş yer kaplamasından dolayı tarım alanları açısından uygun alanlardır.

Karadeniz Bölgesi engebeli bir yapıya sahip olmasından dolayı nüfus kıyı kesimlerde toplanmıştır. Tarım alanları eğimli arazilerde yer almıştır fakat Orta Karadeniz Bölümü’nde yer şekillerinin biraz daha sade olmasından dolayı tarım alanları geniş yer kaplar.

Doğu Anadolu Bölgesi yüz ölçümü en fazla bölge olmasına rağmen arazinin engebeli oluşu ve iklim koşullarının elverişsiz olmasından dolayı tarım alanları geniş çaplı olamamaktadır.

Akdeniz Bölgesi’nin karstik arazi yapıda olması ve kıyı bölgelerde turizmin gelişmesine bağlı olarak tarım alanları fazla yer almamaktadır.

Marmara Bölgesi, Türkiye’de tarım alanlarının en az olduğu yerdir. Bu bölgede tarım alanlarının en az olmasının nedeni yüzölçümünün küçüklüğü, sanayi ve nüfuslanmanın fazla olmasıdır.

Türkiye’de Tarımı Etkileyen Faktörler

Sulama

Türkiye'de tarım
Tarımda sulama

Türkiye’de tarım için en önemli etken sulamadır. Karadeniz Bölgesi sulama ihtiyacının en az olduğu bölgedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin yaz kuraklığının fazla olmasından dolayı sulama ihtiyacının en fazla olduğu bölgedir.

Türkiye’de su kullanımının %74’ü tarımda, %15’i evsel kullanım ve %11’i sanayi sektöründedir. Türkiye’de tarım için sulama sorunu giderilirse; erozyon azalır ve kırdan kente göçler azalırken, tarım ürünlerinde verimlilik artar.

Gübreleme

Türkiye’de tarım için ikinci en önemli etken gübrelemedir. Bitkilerin topraktaki besin maddelerini tüketmesiyle toprağın gübrelenmesi gereklidir. Eğer aşırı gübreleme yapılırsa, gübre bitki köklerini yakarak toprak-su kirliliğine sebep olur.

Gübre, doğal (organik) ve yapay (kimyasal) gübre olarak ikiye ayrılır. Türkiye’de tarım için, doğal gübre yakacak olarak kullanıldığı için daha çok kimyasal gübre kullanılmaktadır. Türkiye’de kullanılan gübrenin %65’ini azotlu gübreler, %32’sini fosforlu gübreler, %3’ünü potasyumlu gübreler oluşturmaktadır.

Tohum Islahı

Var olan tohumun daha verimli hale getirilmesine tohum ıslahı denmektedir. Tohumun tarım yapılan bölgenin iklim şartlarına dayanıklı hale getirme işlemidir.

Makineleşme

blank
Tarımda makineleşme

Türkiye’de tarımda makineleşmenin en az olduğu yer Doğu Karadeniz Bölümü’dür. Makineleşme sonucunda; tarım alanları, tarım ürünü miktarı, kırdan kente göç artarken, insan ve hayvan gücüne duyulan ihtiyaç azalır.

Türkiye’de tarım alanlarının engebeli olması, kırsalda tarımsal iş gücünün daha ucuz olması ve makinelerin pahalı olmasından makineli tarıma tam olarak geçilememiştir. Daha fazla bilgi sahibi olmak istiyorsanız, sitemizin Coğrafya kategorisine göz atabilirsiniz.

blank
Yusuf Eşkikara
Gez, Gör, Yaz

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

En popüler