Ana Sayfa Psikoloji Oyun Teorisi Nedir? Nash Dengesi Nedir?

Oyun Teorisi Nedir? Nash Dengesi Nedir?

0
Oyun Teorisi Nedir? Nash Dengesi Nedir?

Oyun Teorisi Nedir? Nash Dengesi Nedir? Başlığıyla beraberiz. Yazımızda oyun teorisi kavramı ile teorinin örneklerini açıklamada ve çözümlemede strateji sunan Nash dengesini ‘Tutsak İkilemi’ örneği üzerinden inceleyeceğiz. Lütfen kavramlara yabancı gözüyle bakmayın. Meraklı bir okuyucu olarak yazıyı içselleştirmeye çalışın. Tutsak ikileminde kalmaya ve John Nash ile tanışmaya hazır olun.

Oyun Teorisi Nedir?

Oyun teorisi, bireyin stratejisini oluştururken diğerlerinin seçimlerine dayalı olarak karar verip hamle yapmasını ifade eden durumdur. Oyunların hayatımıza keyif kattığı tartışmasız bir gerçek olsa da oyun teorisi epeyce farklı bir kavramdır. Ekonomi, sosyal bilimler, savaş gibi hayat içerisindeki önemli başlıklarda var olan bir teoridir.

Nash Dengesi Nedir?

Nash dengesi, karar vericilerin belli özellikler taşıyan strateji ve seçimlerinin adıdır. Nash Dengesi, Oyun Teorisi kavramıyla ilgili önemli çalışmaları ve bilimsel yayınları olan Amerikalı Matematikçi John Nash‘ in adıyla anılmaktadır. Hatta akıl oyunları filminin konusu da ele aldığımız konudan esinlenilmiştir.

Tutsak İkilemi Nedir?

Tutsak ikilemi-Nash dengesi
Tutsak ikilemi-Nash dengesi

Örnek üzerinden açıklayalım: Birbirinden alakasız gibi gözüken iki kişi hayal edelim. Bu kişiler birbirinden habersiz aynı suçu işlemişler ve yakalanmışlar. Suçları uyuşturucu satmak. Kişiler sorgu için polisler tarafından ayrı odalara alınır. Cezalarının 3 yıl olduğu kendilerine söylenir. Ancak yetkililer ellerinde kanıt olmayan ve yakın zamanda gerçekleşen ikilinin içinde olduğundan şüphelendikleri bir soygunun aydınlatılması için oyun teorisini devreye sokmayı düşünürler. Yetkililer ikiliye soygunla ilişkileri olduğunu bildiklerini söylerler. Soygunun cezasının 10 yıl olduğunu tutuklulara belirtirler. Ancak soygunu itiraf etme durumuna göre ceza miktarının değişeceği de tutuklulara söylenir. Oyun teorisi olası durumları ise şöyledir;

*İkisi de itiraf ederse 3‘er yıl ceza alacaklar.

*İkisi de susarsa sadece 2‘şer yıl kesinleşen cezayı alacaklar. (Beklenen)

*Birisi susar diğeri itiraf ederse susanın cezası 10 yıl itiraf edeninki ise işbirliği yaptığı için 1 yıla indirilecektir. (En kötü strateji)

Böylece tutsak ikilemi başlar. Acaba sonuç ne olur? İki kişi için de iki ihtimal var. İtiraf etmek yada susmak. Bu şekilde 4 farklı durum söz konusu olur. Umulan en karlı senaryo elbette susmak ve beklemektir. Ancak kişiler neden ve nasıl birbirine güvenip risk alsınlar. İkisi de diğerinin susup susmayacağını bilemez. Karşı tarafın cevabı bilinebilse elbette daha net bir strateji yürütülürdü. Biri diğerinin susacağından emin olsa elbette mantıklı olarak susar. Lakin böyle bir durum yok. Burada devreye Nash dengesi girer. İkisi içinde en mantıklı tercih diğerinin cevabını düşünmeden itiraf etmektir. Diğer ihtimal olan susup beklemek cezanın artışı ve karşı tarafın durumdan karlı çıkması anlamına gelmektedir.

Oyun Teorisi İçerisinde Tutsak İkilemi Yaşayan Siz Olsaydınız…

Oyun teorisi örneğimizde siz neyi kabul ederdiniz.
Oyun teorisi örneğimizde siz neyi kabul ederdiniz.

Lütfen dürüst olun! Oyun teorisi örneğimizde siz neyi kabul ederdiniz. Diğer kişiye güvenip susmak mı, yoksa nasıl olsa itiraf karşı taraftan gelir diyerek suçu kabul etmek mi tercihiniz olurdu? Siz stratejinizi nasıl yapardınız ve neye karar verirdiniz doğrusu merak ettik. Ancak Nash dengesi, gidişat ve olası sonuçlardan ötürü kişinin karşıya koşulsuz güvenemeyeceğini ve karşı tarafın cevabını düşünmeksizin suçu kabul (itiraf) edip en karlı sonuç çıkmasa da en zararlı ihtimalden kendini koruyacağını belirtiyor.

*Unutmadan hatırlatalım. Nash dengesi bir karar verme ve çatışma çözme becerisinin uç örneklerini ve çaresiz bazı seçimleri barındırıyor gibi gözükebilir. Biz tutsak ikilemi üzerinden oyun teorisinin ilginizi çekmesini, stratejinizi ortaya çıkararak da kendinizi görmenizi hedefledik. John Nash’ e çok şey borçluyuz. Bu kapsamda daha farklı stratejiler üretmek için diğer örneklere de göz atmanızı öneririz. Oyunda başarılar dileriz. Pardon, hayatta başarılar.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here