Çarşamba, Temmuz 21, 2021

Covid-19 En Ölümcül Pandemi mi?

Abone ol

Covid-19 En Ölümcül Pandemi mi? Yazısını yazdığım gün itibariyle durum giderek ciddileşiyor, Covid-19 pandemisi giderek daha fazla insanı öldürüyor. Hastalığın psikolojik ve ekonomik olarak yıkıcılığı öldürme oranın çok üzerinde, görünen o ki, pandemi etkisini kaybettikten sonra psikolojik ve ekonomik nedenlerle ölenlerin sayısı virüsten doğudan ölenlerin üzerinde olacak. Peki bu Covid-19 olarak adlandırılan yeni tip coronavirüs insanlığın yaşadığı en önemli sorun mu?

Yazıya devam etmeden önce tüm okuyucularımız sağlıkçı olmadığı için epidemiyoloji, endemi, epidemi ve pandemi hakkında genel bilgiler vermek istiyorum. Salgın hastalıklarla ilgilenen bilim dalına epidemiyoloji denirken. Salgının şiddetine göre üç farklı sınıflandırma yapılır. Çok küçük çapta nadiren ortaya çıkan salgınlara endemi olarak adlandırılırken. Daha büyük bir alanı, veya bir ülkeyi etki altına alan salgınlara epidemi, eğer tüm dünyayı etkisi altına alırsa bu pandemi olarak kabul edilir. Pandemi olması için tüm dünyayı etkilemesi gerekir.

Covid-19 Pandemi
Virüs Dünya Dağılımı

Tarihteki En Büyük Pandemiler Nelerdir?

Şimdi yazımıza tarihteki en büyük beş salgını, günümüzde en sık görülen ölüm nedenlerini ve bu ölümlerin ne oranda basında ilgi gördüğünü inceleyeceğiz.

Jüstinyen Veba Salgını (Plague of Justinian), Pandemi M. S. 500’lü yıllarda görüldü. Hastalık İstanbul’da çok büyük yıkıma neden oldu. Hastalık Avrupa, Asya, Kuzey Afrika ve Arap Yarımdasına kadar ulaşıp 30 ile 50 milyon insanın ölümüne neden olmuştur. Bu da o zaman ki, dünya nüfusunun dörtte birine denk gelmektedir. Hastalık roma imparatorluğunun birleşmesini sekteye uğratmış, Hristiyanlığın yayılmasına katkı sağlamıştır.

Kara Veba (Black Death), Jüstinyen Veba salgınından 800 yıl sonra ortaya çıkmıştır. 1340’lı yıllarda 75 ile 200 milyon insanın ölümüne neden olmuştur. Bu rakamın Avrupa nüfusunun %30-60’ı olduğu düşünülmektedir. Bu dönemde karantina örnekleri görülmüştür.

Çiçek Hastalığı (Smallpox) tarihteki en ölümcül salgınlardandır ve dünyadan silinmesiyse çok eskilere dayanmamaktadır. Bir Avrupa hastalığı olarak ortaya çıkan salgın Amerikan yerlilerinin neredeyse %95’ini öldürmüş. 11 milyon insanın 10 milyonunu öldürmüştür. Hastalığın 1979 yılına kadar 300 ila 500 milyon insanın ölümüne neden olduğu düşünülmektedir. Aşı ile yenilen ilk hastalıktır, bu bakımdan aşı çalışmalarının insanlık için ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Kolera (Cholera), gümüzde etkisini hissettiren salgınlardan biridir. Hastalık en çok Hindistan’ı etkilemiştir. Dünyada 1 milyondan fazla insanı öldürdüğü düşünülmektedir. Günümüzde yıllık ortalana 4 milyona yakın insan koleraya yakalanmakta ve bunların 20.000 ile 140.000 insanın ölümüne neden olmaktadır.

İspanyol Gribini yazmasak olmazdı. Salgının 1918-1920 yılları arasında 500 milyon insanı etkilediği ve 50 milyon insanın ölümüne neden olduğu düşünülmektedir. Hatta bazı tarihçilere göre 1. Dünya Savaşı’nın süresini kısaltmıştır.

Covid-19 Pandemi
Virüs Karantina

Covid-19 ’dan Çok Daha Önemli Ölüm Nedenleri

Peki Covid-19? Yazıyı yazdığım tarih itibariyle 1.8 milyon insanı etkilemiş ve 110 bin insanın ölümüne neden olmuştur.

blank
Virüs Ölüm Oranı

Diğer pandemiler kadar insan öldürmemesi salgını önemsiz yapmaz; ancak ölüm nedenleri arasında kaçıncı sırada biraz incelemek istiyorum.

 Covid-19 en son görülen salgın hastalık olan domuz gribinden daha bulaşıcı ve daha ölümcüldür. Kıyaslamak için tabloyu bırakıyorum.

blank
Covid-19 salgını, Domuz Gribi salgını

Dünyada her yıl ortalama 55-65 milyon insan hayatını kaybetmektedir. 2017 yılında kalp hastalıklarından 17 milyon, kanserden 9,5 milyon, alt solunum yolu enfeksiyonlarından 2.5 milyon kişi ve veremden 1.3 milyon civarında insan hayatını kaybetmiştir. Covid-19 ise adını unuttuğumuz verimin henüz 10’da biri kadar ölüme neden olmuştur.

blank
Hastalıklarda Ölüm Oranı

Özetlemek gerekirse; Covid-19 En Ölümcül Pandemi mi? Tarihte ve günümüzde en büyük ölüm nedenlerinden biri değildir. Test sayısının çok yapıldığı ülkelerde öldürme oranı %1’in altındadır. Asemptomatik vakalar dahil edilirse muhtemelen bu oran daha da aşağılara düşecektir. Ancak yine de sağlık sistemi ve ekonomi üzerinde yaptığı baskı çok yıkıcıdır. Umut ederiz ki, Covid-19 dünyanın sonunu getirmeyecek ve domuz gribi gibi gündemdeki yerini giderek kaybederek kötü bir anı olarak kalacaktır.

blank
Cüneyt Albayrak
Biyolog, Tıbbi Parazitoloji Uzmanı

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

En popüler